خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: اورامانات امروز حال و هوایی متفاوت دارد؛ کوچههای سنگفرش شده، خانههای پلکانی و صدای دلنشین دف و ذکر، همه و همه حکایت از برگزاری آیینی دارد که سالهاست در حافظه تاریخی مردم این دیار زنده مانده است.
آیین «کومسای» نه فقط یک مراسم مذهبی و سنتی، بلکه بخشی از هویت مردم اورامان است؛ آیینی که نسل به نسل منتقل شده و امروز به یکی از شاخصترین نمادهای فرهنگی شهرستان سروآباد تبدیل شده است.
صبح جمعه و از نخستین ساعات آغاز مراسم، مردم از روستاها و شهرهای اطراف راهی اورامان تخت شدند، حضور گردشگرانی از نقاط مختلف نیز جلوهای ویژه به این رویداد بخشیده بود؛ گردشگرانی که برای لمس نزدیک فرهنگ اصیل اورامانات، راهی این منطقه کوهستانی شدهاند.
آیینی ریشهدار در دل تاریخ اورامانات
آیین «کومسای» در میان مردم اورامانات جایگاهی ویژه دارد؛ مراسمی که ریشه در باورهای مذهبی و سنتهای دیرینه مردم منطقه داشته و هر ساله با شور و حال خاصی برگزار میشود سالمندان منطقه معتقدند این آیین نماد همبستگی اجتماعی، احترام به سنتها و پیوند مردم با ارزشهای معنوی است.
در جریان برگزاری مراسم، گروههای مختلف مردمی با پوششهای محلی و سنتی در محل حضور یافته و فضای منطقه را رنگ و بویی متفاوت بخشیده بودند و صدای دف، نوای ذکرهای آیینی و حضور پرشور جوانان و ریشسفیدان در کنار یکدیگر، تصویری از تداوم حیات فرهنگی در اورامانات را به نمایش گذاشته بود.
یکی از اهالی اورامان تخت در گفتوگو با خبرنگار مهر میگوید: کومسای فقط یک مراسم نیست؛ بخشی از زندگی مردم این منطقه است ما با این آیین بزرگ شدهایم و تلاش میکنیم آن را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
حضور پرشور گردشگران در اورامان
برگزاری آیین کومسای امسال با استقبال چشمگیر گردشگران همراه شده است بسیاری از مسافران از استانهای مختلف کشور برای تماشای این مراسم معنوی و آشنایی با فرهنگ اورامانات راهی سروآباد شدهاند.
یکی از گردشگران در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: تصاویر زیادی از اورامان دیده بودم اما حضور در این مراسم تجربهای کاملاً متفاوت است اینجا فرهنگ، طبیعت و معنویت در کنار هم قرار گرفتهاند.
گردشگران علاوه بر حضور در مراسم کومسای، از جاذبههای طبیعی و تاریخی منطقه نیز بازدید میکنند موضوعی که موجب رونق بازار محلی، اقامتگاههای بومگردی و فروش صنایع دستی شده است.
فعالان حوزه گردشگری معتقدند آیینهای سنتی همچون کومسای میتوانند به یکی از محورهای مهم توسعه گردشگری فرهنگی در کردستان تبدیل شوند ظرفیتی که در صورت معرفی مناسب، میتواند نقش مهمی در رونق اقتصادی مناطق روستایی ایفا کند.
اورامانات میراثی زنده از فرهنگ ایرانی
اورامانات که در سالهای اخیر به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده، مجموعهای از فرهنگ، معماری، موسیقی، آیینها و سبک زندگی خاص مردمان کرد را در خود جای داده است آیین کومسای نیز بخشی از همین میراث زنده فرهنگی به شمار میرود.
آیین «کومسای» در میان مردم اورامانات جایگاهی ویژه دارد؛ مراسمی که ریشه در باورهای مذهبی و سنتهای دیرینه مردم منطقه داشته و هر ساله با شور و حال خاصی برگزار میشود
معماری پلکانی روستاهای منطقه، پوشش سنتی مردم، موسیقی عرفانی و آیینهای مذهبی، همه در کنار هم هویتی کمنظیر برای اورامانات ساختهاند هویتی که هر ساله گردشگران بیشتری را به سوی این منطقه میکشاند.
کارشناسان فرهنگی بر این باورند که حفظ و احیای آیینهای بومی میتواند نقش مؤثری در تقویت هویت اجتماعی و فرهنگی نسل جوان داشته باشد و برگزاری مراسمی مانند کومسای، فرصتی برای آشنایی نسل جدید با سنتها و باورهای گذشتگان است.
حضور مسئولان محلی در مراسم
در آیین امسال، فیروز عارفی فرماندار سروآباد به همراه جمعی از مسئولان شهرستان حضور یافتند و از نزدیک در جریان روند برگزاری مراسم قرار گرفتند.
فرماندار سروآباد در حاشیه این مراسم با اشاره به اهمیت آیینهای بومی در توسعه فرهنگی منطقه اظهار کرد: حفظ سنتها و آیینهای اصیل اورامانات، بخشی از صیانت از هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه است.
عارفی افزود: ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری سروآباد میتواند زمینهساز توسعه اقتصادی منطقه باشد و برگزاری چنین مراسمهایی نقش مهمی در معرفی هرچه بیشتر توانمندیهای شهرستان دارد.
مسئولان محلی همچنین بر ضرورت حمایت از فعالان فرهنگی و توسعه زیرساختهای گردشگری در منطقه تأکید کردند.
هورامان از قطبهای مهم گردشگری کشور
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کردستان نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ثبتجهانی منظر فرهنگی هورامان و وجود ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و طبیعی در این منطقه موجب شده تا هورامان به یکی از قطبهای مهم گردشگری کشور تبدیل شود و همواره مورد توجه تعداد بیشماری از گردشگران قرار گیرد.
پویا طالبنیا افزود: کومسای از جمله برنامههایی است که هرساله در نیمه اردیبهشتماه در این منطقه جهانی به صورت ویژه و باشکوه هرچه تمامتر برگزار میشود.
وی عنوان کرد: این مراسم آیینی امروز با حضور گردشگران در محوطهای مجاور زیارتگاه سیدمصطفی معروف به پیرشالیار از نوادگان و سادات حضرت امام جعفرصادق(ع) برگزار شد.
طالبنیا افزود: برپایی نمایشگاه صنایعدستی و سوغات منطقه، دفنوازی، اجرای شمشال هورامی و شعرخوانی از جمله برنامههای پیشبینی شده این مراسم آیینی بود.
این آیینها علاوه بر جنبههای مذهبی، موجب تقویت همبستگی اجتماعی و انسجام میان اهالی میشود فضایی که در آن مردم فارغ از دغدغههای روزمره، گرد هم میآیند و سنتهای مشترک خود را پاس میدارند
وی اضافه کرد: مراسم کومسای (جشن بهارانه پیرشالیار) در منطقه جهانی هورامان رویداد مهمی است که در سال ۱۴۰۲ بهصورت بینالمللی با ثبت آن در تقویم گردشگری کشور موافقت شد.
پیوند معنویت و همبستگی اجتماعی
یکی از ویژگیهای برجسته آیین کومسای، حضور گسترده اقشار مختلف مردم در کنار یکدیگر است در این مراسم، جوانان، سالمندان، زنان و مردان همگی در فضایی سرشار از صمیمیت و معنویت مشارکت دارند.
بسیاری از مردم منطقه معتقدند این آیینها علاوه بر جنبههای مذهبی، موجب تقویت همبستگی اجتماعی و انسجام میان اهالی میشود فضایی که در آن مردم فارغ از دغدغههای روزمره، گرد هم میآیند و سنتهای مشترک خود را پاس میدارند.
در گوشه و کنار مراسم، کودکان با لباسهای محلی در کنار خانوادههایشان حضور داشتند؛ تصویری که نشان میدهد سنتهای اورامانات همچنان زنده و پویا باقی مانده است.
ظرفیت مغفول گردشگری فرهنگی در کردستان
کارشناسان حوزه گردشگری معتقدند کردستان از ظرفیتهای کمنظیری در حوزه گردشگری فرهنگی و آیینی برخوردار است؛ ظرفیتی که هنوز آنگونه که باید معرفی نشده است.
آیینهایی مانند کومسای، پیرشالیار و دیگر مراسم سنتی منطقه، میتوانند به برند فرهنگی کردستان تبدیل شوند. این مراسمها نه تنها برای گردشگران داخلی، بلکه برای گردشگران خارجی نیز جذابیت بالایی دارند.
در سالهای اخیر، افزایش توجه به گردشگری بومی و تجربهمحور باعث شده بسیاری از گردشگران به دنبال حضور در مراسمهای محلی و آشنایی با فرهنگهای اصیل باشند؛ موضوعی که میتواند فرصت مهمی برای توسعه پایدار مناطق روستایی باشد.
آیین «کومسای» امسال نیز در میان نوای دف، زمزمههای معنوی و حضور پرشور مردم و گردشگران، جلوهای باشکوه از فرهنگ زنده اورامانات را به نمایش گذاشت آیینی که فراتر از یک مراسم سنتی، روایتگر تاریخ، هویت و روح جمعی مردمانی است که قرنها سنتهای خود را در دل کوهستان حفظ کردهاند.
اورامان این روزها بیش از هر زمان دیگری، روایتگر پیوند عمیق انسان، طبیعت و معنویت است سرزمینی که آیینهایش هنوز زندهاند و در هیاهوی زندگی مدرن، همچنان مردم را گرد هم میآورند.