گاهی خریدار بعد از پرداخت ثمن، تنظیم مبایعه‌نامه و حتی پیگیری برای انتقال سند، ناگهان با این خبر روبه‌رو می‌شود که همان ملک به شخص دیگری هم فروخته شده است.

گزارش «شهرهای جهان ۲۰۲۶» سازمان ملل متحد، در ضمیمه آماری خود وضعیت مسکن کشورهای مختلف را از چند زاویه بررسی کرده است؛. این ضمیمه آماری در شش جدول تنظیم شده است. از تعداد خانه‌های موجود و توان مالی خانوارها برای تأمین مسکن گرفته تا امنیت تصرف، سکونتگاه‌های غیررسمی، ایمنی ساختمان‌ها، دسترسی به خدمات پایه و سازگاری شهرها با تغییرات اقلیمی . در میان این داده‌ها، جدول نخست تصویر قابل‌توجهی از بازار مسکن ایران ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن، هم‌زمان با افزایش تعداد واحدهای مسکونی، کمبود مسکن نیز با سرعتی بسیار بیشتر رشد کرده و متوسط عمر ساختمان‌های کشور افزایش یافته است. این گزارش با تمرکز بر ایران، داده‌های موجودی، کمبود و سن ساختمان‌ها را در فاصله سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ بررسی و آنها را با روند جهانی و چند کشور منتخب مقایسه می‌کند.

پژمان جوزی، رئیس هیات‌مدیره انجمن صنعت ساختمان، در دومین روز از همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» و در سخنرانی با موضوع «صنعت ساختمان و سرمایه‌گذاری خارجی در پساتحریم» با اشاره به تغییر شرایط اقتصادی کشور نسبت به زمان پذیرش دعوت برای سخنرانی در این همایش، گفت: در آن زمان، اقتصاد کشور هرچند با تردید، اما به سمت امید حرکت می‌کرد و بسیاری از فعالان اقتصادی تصور می‌کردند در آستانه فصلی تازه قرار داریم؛ فصلی که کاهش تنش‌های بین‌المللی می‌توانست زمینه را برای گسترش تجارت و افزایش سرمایه‌گذاری فراهم کند.

بررسی فایل‌های عرضه‌شده املاک نوساز در ۲۲ منطقه تهران نشان می‌دهد روند رشد قیمت مسکن در نخستین ماه تابستان ادامه پیدا کرده، اما با شیبی ملایم‌تر از ماه‌های قبل. این در حالی است که بازار مسکن در مجموع فصل بهار ۱۴۰۵ رشد ۲۷ درصدی را تجربه کرده بود؛ موضوعی که از کاهش شتاب افزایش قیمت‌ها در نخستین ماه تابستان حکایت دارد.

فرید قدیری، معاون سردبیر و دبیر بخش مسکن روزنامه دنیای اقتصاد، در دومین روز همایش «چشم‌انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» با اشاره به آمار معاملات مسکن تهران توضیح داد: میانگین حجم ماهانه معاملات مسکن در سال ۱۴۰۳، یعنی سالی که علائم ریسک جنگ به‌شدت تقویت شده بود، به حدود سه‌هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی در ماه رسید. از سال ۱۳۹۳ که آمار خریدوفروش آپارتمان در تهران به‌صورت قابل رصد ثبت شده است، چنین رکود سنگینی کم‌سابقه بود و وضعیت سال ۱۴۰۳ حتی از سال قبل نیز نامناسب‌تر شد.

هر سال با شروع فصل جابه‌جایی، وام ودیعه مسکن دوباره به یکی از پررنگ‌ترین برنامه‌های حمایتی دولت برای مستاجران تبدیل می‌شود. امسال هم سقف این وام افزایش یافته و منابع بیشتری برای پرداخت آن در نظر گرفته شده است. با این حال، جزئیات این تسهیلات نشان می‌دهد. که آیا وامی با نرخ سود ۲۳ درصد، از منظر اقتصادی، یک ابزار حمایتی محسوب می‌شود؟ آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان می‌دهد از نیمه اردیبهشت تا ۲۸ تیرماه امسال بیش از ۳۱ هزار و ۵۰۰ فقره وام ودیعه به ارزش حدود ۷.۷ هزار میلیارد تومان به مستأجران پرداخت شده است. همچنین سقف کل منابع اختصاص‌یافته به این تسهیلات از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان در سال گذشته به ۳۰۰ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.

«پول پیش» یا ودیعه مسکن، برای بسیاری از مستأجران ایرانی صرفاً مبلغی است که در ابتدای قرارداد به موجر پرداخت می‌شود و در پایان قرارداد باید پس گرفته شود. اما آیا این پول واقعاً فقط یک توافق مالی میان مالک و مستأجر است؟

خانه‌های حیاط‌دار، نورگیر و جادار زمانی یکی از مهم‌ترین معیارهای خرید مسکن برای بسیاری از خانوارهای ایرانی بودند؛ اما امروز با جهش قیمت مسکن و کاهش قدرت خرید، بازار به سمت واحدهای کوچک‌متراژ یا «میکروآپارتمان‌ها» حرکت کرده است. واحدهایی که اگرچه سال‌هاست در برخی شهرهای بزرگ جهان رواج دارند، اما اکنون بیش از گذشته در بازار مسکن تهران نیز دیده می‌شوند.