خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرده و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است. هرچند آتش بس دو هفته ای حاصل شد و درا دامه هم توسط ترامپ تمدید شد اما هنوز تا پایان واقعی این تجاوز مسیر پیچیده ای در پیش است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های غربی
واشنگتن پست در گزارشی از جهش دوباره بهای نفت خبر داد و نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پاسخ ایران به طرح صلح واشنگتن را «کاملاً غیرقابل قبول» خوانده و آن را رد کرده است. بر اساس این گزارش، طرح آمریکا شامل یادداشت تفاهم ۱۴ ماده ای برای بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب مذاکرات بعدی درباره برنامه هسته ای ایران بوده، در حالی که پیشنهاد ایران شامل تعلیق کوتاه مدت تر و عدم پذیرش برچیدن تأسیسات هسته ای گزارش شده است.
این رسانه می افزاید که به دنبال اظهارات ترامپ، بهای نفت خام برنت با ۴ درصد افزایش به ۱۰۵.۵۰ دلار در هر بشکه رسید و سپس به ۱۰۳.۵۰ دلار کاهش یافت. تنگه هرمز که حدود یک پنجم عرضه جهانی نفت و گاز از آن عبور می کند، از زمان تشدید تنش ها عملاً مسدود مانده است.
واشنگتن پست همچنین اشاره می کند که با وجود کاهش احتمال از سرگیری گسترده جنگ، محدودیت شدید عرضه کالاها ادامه خواهد یافت. در پی این تحولات، هزینه استقراض دولت بریتانیا افزایش یافت. در بازارهای سهام اروپا، شاخص FTSE ۱۰۰ اندکی رشد کرد در حالی که شاخص های فرانسوی و آلمانی کاهش داشتند.
شبکه پی بی اس در گزارشی از شکنندهتر شدن آتشبس میان ایران و آمریکا خبر داد و نوشت که اختلافات دو طرف بر سر نحوه پایان جنگ همچنان ادامه دارد. بر اساس این گزارش، در روزهای اخیر تبادل آتش میان طرفها، حمله به کشتیها و افزایش تنشها میان رژیم صهیونیستی و حزبالله لبنان، نگرانیها درباره بازگشت منطقه به درگیری گسترده را افزایش داده است. این رسانه میافزاید که ادامه انسداد تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، بحران جهانی انرژی را تشدید کرده و بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
پیبیاس گزارش میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد جدید ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» توصیف کرده است. تهران در این پیشنهاد خواستار پایان تحریمها، توقف جنگ، پرداخت غرامت، آزادی داراییهای توقیفشده و به رسمیت شناختن حاکمیت کامل ایران بر تنگه هرمز شده بود. در مقابل، آمریکا و رژیم صهیونیستی بر خروج ذخایر اورانیوم غنیشده ایران تأکید دارند.
این گزارش همچنین به اظهارات نتانیاهو اشاره میکند که گفته است در صورت شکست مذاکرات، امکان بازگشت به اقدام نظامی وجود دارد.
روزنامه هیل در یادداشتی با تردید نسبت به ادعاهای دولت آمریکا درباره جنگ با ایران نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، صرفنظر از نتیجه واقعی درگیریها، تلاش خواهد کرد جنگ را یک «پیروزی» معرفی کند؛ موضوعی که به اعتقاد نویسنده یادداشت، اقناع افکار عمومی آمریکا درباره آن بسیار دشوار خواهد بود.
این گزارش با اشاره به نارضایتی گسترده شهروندان آمریکایی از جنگ، میافزاید که بسیاری از مردم نگران پیامدهای اقتصادی و سیاسی این درگیری هستند. نویسنده تأکید میکند که دولتهای آمریکا همواره تلاش کردهاند جنگها را موفق جلوه دهند، حتی زمانی که واقعیت میدانی خلاف آن را نشان میداد.
هیل مینویسد ترامپ در ابتدا خواستار «تسلیم بیقید و شرط» ایران و تغییر نظام سیاسی این کشور شده بود، اما اکنون دولت آمریکا در حال مذاکره با همان حکومتی است که پیشتر مدعی فروپاشی آن بود. در این یادداشت آمده است که بر اساس برخی گزارشها، واشنگتن ممکن است در نهایت با ادامه برنامه هستهای ایران تحت محدودیتهایی مشخص موافقت کند و در مقابل، بخشی از تحریمها را کاهش دهد و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.
این رسانه آمریکایی همچنین معتقد است جمهوریخواهان برای توجیه جنگ با ایران با چالش جدی روبهرو هستند، زیرا وعدههای پیشین ترامپ درباره پایان دادن به «جنگهای بیپایان» و سیاست «اول آمریکا» با روند کنونی در تناقض قرار گرفته است.
رسانه های عربی و منطقه ای
الجزیره در گزارشی نوشت: اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره عدم تحویل سلاحهای آمریکایی به اغتشاش گران ایرانی توسط گروههای کرد، موجی از جنجال سیاسی و رسانهای بهدنبال داشت. ترامپ مدعی شد واشنگتن انتظار داشت کردها این تسلیحات را به اغتشاشگران داخل ایران منتقل کنند، اما آنها سلاحها را برای خود نگه داشتند و آمریکا را «ناامید» کردند. این سخنان بهعنوان اعترافی ضمنی به تلاش برای مسلحکردن مخالفان ایرانی(اغتشاشگران) تفسیر شد.
چهرههای مختلف آمریکایی و منطقهای واکنشهای متفاوتی نشان دادند. «جو کنت» افسر سابق آمریکایی، اسرائیل را متهم کرد که با وعده سقوط سریع نظام ایران، واشنگتن را وارد یک محاسبه اشتباه کرده است. او گفت طرح مسلحکردن مخالفان و کردها بر پایه «خیالپردازی سیاسی» بنا شده بود. برخی تحلیلگران نیز سخنان ترامپ را نشانه وجود برنامهای برای انتقال سلاح از مسیر مناطق کردنشین به داخل ایران دانستند.
در مقابل، فعالان و تحلیلگران کرد بهشدت به این اظهارات واکنش نشان دادند. «دوزین تکال» فعال کرد آلمانی تأکید کرد کردها پس از سالها همکاری با آمریکا در جنگ با داعش، اکنون احساس خیانت میکنند و حاضر نیستند بدون تضمین امنیتی وارد درگیری مستقیم با ایران شوند. برخی تحلیلگران کرد نیز معتقدند دولت اقلیم کردستان عراق برای جلوگیری از تنش با تهران، مانع اجرای چنین طرحی شده است.
کارشناسان همچنین تأکید کردند حتی در صورت وقوع شورش محدود مسلحانه، توان نظامی و موشکی ایران مانع سقوط حکومت میشد. در نهایت، این ماجرا بار دیگر بیاعتمادی عمیق میان تهران و واشنگتن و نیز پیچیدگی روابط آمریکا با گروههای کرد را آشکار کرد.
المیادین در مقاله ای به قلم نخست وزیر سابق عراق، عادل عبدالمهدی تصویری متفاوت از اقتصاد ایران ارائه داده و روایت «فروپاشی اقتصادی» را به چالش می کشد. عبدالمهدی معتقد است ایران طی ۴۷ سال گذشته، باوجود جنگ، تحریم، محاصره و خسارتهایی که مجموع آن را حدود ۵ تریلیون دلار برآورد میکند، توانسته ساختار اقتصادی و اجتماعی خود را حفظ کند و حتی در برخی حوزهها پیشرفت داشته باشد.
نویسنده با اشاره به شاخصهایی مانند رشد اقتصادی، کاهش نسبی بیکاری، بدهی عمومی پایین، مازاد تراز پرداختها و توسعه صنایع دفاعی، نفتی، کشاورزی و فناوری، استدلال میکند که اقتصاد ایران برخلاف تصویر رسانههای غربی، دچار فروپاشی نشده است. او همچنین به پیشرفت ایران در تولید دارو، پتروشیمی، فولاد، پهپاد، صنایع فضایی، کشاورزی و آموزش عالی اشاره میکند.
بخش اصلی مقاله بر مفهوم «اقتصاد مقاومتی» و نقش «اقتصاد سایه» یا «اقتصاد موازی» متمرکز است؛ شبکهای شامل بازار سنتی، اوقاف، صندوقهای قرضالحسنه، صرافیها، نهادهای انقلابی و سازوکارهای غیررسمی مالی که به گفته نویسنده، امکان دورزدن تحریمها و حفظ گردش اقتصادی را فراهم کردهاند. عبدالمهدی این ساختار را نه فساد، بلکه نوعی «اقتصاد بقا» در برابر سلطه نظام سرمایهداری جهانی میداند.
او در پایان، منازعه داخلی ایران را تقابل دو الگو معرفی میکند: الگوی لیبرالِ وابسته به اقتصاد جهانی و الگوی «ملی ـ مقاومتی» که بر استقلال، عدالت اجتماعی و خودکفایی تأکید دارد. به باور او، شانس موفقیت این مدل برای ایران بیش از احتمال شکست آن است.
الشرق الاوسط در مقاله ای نوشت: افزایش قیمت نفت بهعنوان مهمترین کالای راهبردی جهان، تأثیر گستردهای بر اقتصاد جهانی دارد و تنها به بازار انرژی محدود نمیشود. هرگونه اختلال در عرضه و تقاضای نفت، بهویژه در کشورهای خلیج فارس، باعث افزایش هزینه تولید و حملونقل کالاها شده و قیمت بسیاری از محصولات صنعتی و مصرفی را بالا میبرد. تجربه همهگیری کرونا و نیز جنگهای اخیر نشان داد که اقتصاد جهانی حتی با وجود گسترش انرژیهای تجدیدپذیر همچنان وابستگی زیادی به نفت دارد.
ایالات متحده با وجود تبدیل شدن به یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان، از افزایش قیمتها در امان نماند. در جریان جنگ اخیر، قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا از حدود یک تا دو دلار به بیش از پنج دلار در هر لیتر رسید و هزینههای خانوارها، بهویژه حملونقل و انرژی خانگی، بهشدت افزایش یافت. دلیل این مسئله، مصرف داخلی بسیار بالای انرژی در آمریکا است.
هند نیز بهعنوان سومین مصرفکننده بزرگ نفت جهان، تحت تأثیر بحران قرار گرفت؛ اما دولت این کشور با ارائه کمکهای مالی، کاهش مالیات سوخت و خرید نفت ارزان از روسیه و ایران توانست فشار اقتصادی را تا حدی کنترل کند. همچنین صادرات فرآوردههای نفتی هند به بازارهای آسیایی به کاهش زیان شرکتهای نفتی این کشور کمک کرد.
بر اساس گزارش بانک جهانی، افزایش قیمت نفت بر تمام بخشهای اقتصادی، از بازار انرژی تا هزینه خرید روزانه مردم، اثر میگذارد و پیشبینی میشود قیمت انرژی جهانی امسال ۲۴ درصد افزایش یابد.
المسیره در دو مقاله با عناوین «پایان اسطوره ناوگان پنجم وخسارت های پایگاه های آمریکایی» و «بحران هرمز وفروپاشی اقتصاد آمریکا»، تصویری از پیامدهای نظامی و اقتصادی جنگ اخیر میان ایران و آمریکا ارائه داد؛ جنگی که هم توان نظامی آمریکا در منطقه و هم امنیت انرژی و اقتصاد این کشور را با بحران روبهرو کرده است.
در مقاله نخست از حملات گسترده موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای آمریکا در هفت کشور عربی از جمله قطر، بحرین، کویت، امارات، عربستان، عراق و اردن سخن میگوید. طبق این روایت، ایران با استفاده از راهبرد «اشباع موشکی» و ارسال صدها پهپاد ارزانقیمت، سامانههای پدافندی آمریکا را فرسوده کرده و سپس موشکهای بالستیک دقیق را به اهداف حساس رسانده است. رسانههایی مانند NBC News، CNN و The Washington Post از خسارات سنگین به تجهیزات، رادارها، سامانههای پاتریوت و ثاد، آشیانههای هواپیما و مراکز ارتباطی خبر دادهاند. همچنین ادعا شده که آمریکا ناچار به تخلیه برخی پایگاهها و انتقال مقر ناوگان پنجم خود از بحرین به فلوریدا شده است.
در مقاله دوم به پیامدهای اقتصادی جنگ میپردازد و با استناد به گزارش رسانه هایی مانند Financial Times و Bloomberg، تأکید می کند که اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز و کاهش ذخایر راهبردی نفت آمریکا، اقتصاد این کشور را تحت فشار شدیدی قرار داده است. افزایش قیمت سوخت، رشد هزینه حملونقل و بالا رفتن بهای بلیت هواپیما از جمله پیامدهای مطرحشده است. کارشناسان اقتصادی هشدار دادهاند که کاهش ذخایر نفت و دیزل آمریکا میتواند موجب تورم گسترده و بحران در بخش انرژی شود.
در مجموع، در این دو مقاله تأکید شده است که جنگ اخیر نهتنها برتری نظامی آمریکا در منطقه را زیر سؤال برده، بلکه وابستگی شدید اقتصاد این کشور به امنیت انرژی خلیج فارس را نیز آشکار کرده است.
رسانه های رژیم صهیونیستی
یک رسانه صهیونیستی نوشت چرخه خستهکننده تهدیدها و پیشنهادهای مصالحه رئیسجمهوری آمریکا در قبال ایران باعث شده دیگر تهدیدهای واشنگتن بازدارنده نباشد. روزنامه صهیونیستی هاآرتص درباره شکست آمریکا در مقابل ایستادگی ایران نوشت: تهدیدات دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا علیه ایران دیگر بازدارنده نیست. این رسانه صهیونیستی افزود: چرخه خستهکننده تهدیدها و پیشنهادهای مصالحه ترامپ، ایران را متقاعد کرده که دست بالا را در اختیار دارد. هاآرتص درباره دست برتر حزب الله در جنگ با رژیم صهیونیستی نیز نوشت: در لبنان، نظامیان اسرائیلی همچنان در برابر پهپادهای حزبالله آسیبپذیر هستند.
این رسانه صهیونیستی به تبعات سیاسی شکست از ایران برای بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم اشغالگر اشاره کرد و نوشت: نتانیاهو در آستانه انتخابات، در نبرد بر سر روایت های موجود درباره جنگ متمرکز شده است.
هاآرتص نوشت: همانطور که پیش بینی می شد ایران روز یکشنبه، پیشنهاد آمریکا را رد کرد و نشان داد که تمایلی به عقبنشینی ندارد.
یک رسانه صهیونیستی با اشاره به بنبست رسیدن واشنگتن در مقابل اراده ایران نوشت: شکستن این بنبست یکی از اهداف سفر رئیسجمهور آمریکا به پکن است.
روزنامه صهیونیستی «اسرائیل هیوم» در گزارشی با اشاره به بنبست دیپلماتیک میان ایران و آمریکا نوشت: همانگونه که انتظار میرفت، ایران پیششرطهایی را مطرح کرده که برای آمریکا قابل قبول نیست. بنابراین ما بار دیگر به نقطه آغاز بازگشتهایم.
این رسانه صهیونیستی درباره ابتکارات مطرح شده از سوی ایران برای بازگشایی ایمن تنگه هرمز، خاطرنشان کرد: دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا از پاسخ ایران خشمگین شده و فعلاً راهی پکن میشود تا تلاش کند این بنبست را بشکند. ترامپ ترجیح میدهد با چینیها از موضع برابر مذاکره کند تا اینکه خطر تحقیر شدن از سوی رهبران ایران را بپذیرد.
اسرائیل هیوم با اشاره به واکنش منفی جهانی به جنایات رژیم صهیونیستی علیه مردم غزه، کرانه باختری، لبنان و ایران نوشت: اسرائیل از زمان وقوع هفت اکتبر، در چند جبهه جنگیده اما هنوز نتوانسته به راهحل سیاسی پایدار یا جلب حمایت افکار عمومی جهانی دست یابد.
این رسانه صهیونیستی، دست برتر ایران در جنگ را یادآور شد و افزود: ایران توانسته برنامه هستهای، موشکی و نیروهای نیابتی خود را بازسازی کند و حتی با بستن تنگه هرمز، بحران منطقهای را به بحران جهانی انرژی تبدیل کند.
یک رسانه صهیونیستی نوشت ابوظبی روابط امنیتی با واشنگتن و تل آویو را تقویت کرده و از شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب فاصله گرفته است.
تارنمای صهیونیستی «اسرائیل نیوز» در گزارشی نوشت: امارات متحده عربی در حال بازنگری اساسی در ائتلافهای منطقهای خود است و دیگر مانند گذشته به سازمانهای جمعی عربی و منطقه ای اعتماد ندارد.
این رسانه صهیونیستی افزود: خروج امارات از سازمان کشورهای صادرکننده نفت(اوپک) فقط یک اختلاف نفتی نبود، بلکه نشانه تغییری عمیق در تفکر ابوظبی است؛ تغییری که بر اساس آن، هر ائتلاف یا سازمانی باید بازده واقعی سیاسی، امنیتی و اقتصادی داشته باشد.
اسرائیل نیوز به پاسخ ایران به تجاوز آمریکایی-صهیونیستی در جنگ رمضان اشاره و خاطرنشان کرد: جنگ علیه ایران نشان داد نهادهایی مانند شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب در تأمین امنیت اعضا ناکارآمد هستند.
این رسانه صهیونیستی نوشت: امارات اکنون بهجای ائتلافهای احساسی به روابطی مبتنی بر عملگرایی، منافع و قابلیت اتکا روی آورده است. در همین چارچوب، ابوظبی روابط امنیتی خود را با آمریکا و اسرائیل تقویت کرده است.