خبرگزاری مهر -گروه استان ها: دشت لالههای واژگون چهارمحال و بختیاری از جمله زیستگاههای ارزشمند طبیعی کشور به شمار میرود که هر ساله در فصل بهار میزبان هزاران گردشگر از نقاط مختلف ایران است؛ اما افزایش ورود گردشگران طی سالهای گذشته، خسارتهای جبرانناپذیری به این اکوسیستم حساس وارد کرد.
ریشهکنی لالهها، خروج پیاز گیاهان از خاک، تخریب پوشش گیاهی و تردد گسترده خودروها در عرصههای طبیعی موجب شد کارشناسان نسبت به نابودی تدریجی این میراث طبیعی هشدار دهند؛ تا جایی که در سالهای اخیر محدودیتهای سختگیرانهای برای ورود گردشگران به منطقه اعمال شد.
در همین راستا، مسئولان منابع طبیعی معتقدند تصمیم به ممنوعیت ورود عمومی به دشت، هرچند در ابتدا با واکنشهایی همراه بود، اما اکنون نتایج مثبت آن بهوضوح قابل مشاهده است و تراکم لالههای واژگون نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است.
از سوی دیگر، بارشهای مطلوب سال جاری نیز نقش مهمی در احیای پوشش گیاهی منطقه داشته و شرایط اقلیمی مناسب سبب شده بخش زیادی از لالههای واژگون دوباره فرصت زادآوری و رشد پیدا کنند؛ اتفاقی که امیدها را برای احیای کامل این دشت افزایش داده است.
اعمال ممنوعیت ورود گردشگران به دشت لالههای واژگون
اصغر احمدی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: سالهای گذشته دشت لالهها با پدیده خشکسالی و ریشهکنی گسترده مواجه بود، اما امسال به دلیل بارشهای مناسب، وضعیت متفاوتی در منطقه حاکم شده است.
وی با اشاره به اعمال ممنوعیت ورود گردشگران به این منطقه طی حدود چهار سال گذشته افزود: با هماهنگی دستگاه انتظامی و فرمانداری شهرستان، شرایط برای زادآوری لالهها فراهم شد و امروز شاهد افزایش چشمگیر تراکم این گلها در دشت هستیم.
احمدی ادامه داد: اصلیترین تهدید برای لالههای واژگون، رفتارهای ناآگاهانه برخی گردشگران و ریشهکنی این گیاهان ارزشمند است که خسارتهای زیادی به طبیعت وارد میکند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری بیان کرد: زمانی که حجم زیادی از گردشگران وارد دشت میشوند، کنترل و حفاظت از عرصه بسیار دشوار خواهد شد و عملاً امکان جلوگیری از تخریبها وجود ندارد.
وی تأکید کرد: ممنوعیت ورود به دشت اگرچه تصمیمی سخت بود، اما امروز نتایج آن در افزایش پوشش گیاهی، تراکم لالهها و احیای زیستگاه کاملاً قابل مشاهده است.
حفاظت از دشت لالههای واژگون نیازمند فرهنگسازی گسترده دارد
فاطمه آتشخوار یکی از فعالان محیطزیست و عضو انجمنهای مردمی حفاظت از طبیعت چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: لالههای واژگون بخشی از هویت طبیعی استان هستند و حفاظت از آنها نیازمند فرهنگسازی گسترده در میان مردم و گردشگران است.
وی افزود: در سالهای گذشته بسیاری از گردشگران بدون آگاهی وارد عرصههای حساس میشدند و حتی برخی افراد اقدام به جدا کردن گلها یا خارج کردن پیاز آنها از خاک میکردند که این موضوع روند نابودی دشت را سرعت بخشید.
این فعال محیطزیست تصریح کرد: تجربه چند سال اخیر نشان داده هر زمان حضور گردشگران بدون مدیریت و نظارت بوده، آسیبها افزایش یافته و هر زمان محدودیتهای حفاظتی اعمال شده، طبیعت فرصت بازسازی پیدا کرده است.
وی ادامه داد: در کنار ممنوعیت ورود، باید زیرساختهای گردشگری مسئولانه نیز ایجاد شود تا مردم بتوانند بدون آسیب رساندن به طبیعت از زیباییهای منطقه بهرهمند شوند.
عضو انجمنهای مردمی حفاظت از طبیعت چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: مشارکت مردم محلی، آموزش گردشگران و حضور نیروهای حفاظتی میتواند آینده این دشت ارزشمند را تضمین کند.
امسال افزایش تراکم لالهها نسبت به گذشته کاملاً محسوس است
یکی از اهالی منطقه و فعال حوزه گردشگری طبیعی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: بسیاری از مردم منطقه از احیای دوباره دشت لالههای واژگون خوشحال هستند، زیرا این دشت بخشی از هویت فرهنگی و طبیعی شهرستان محسوب میشود.
وی افزود: در سالهایی که لالهها آسیب دیده بودند، نگرانی زیادی میان مردم محلی وجود داشت و بسیاری تصور میکردند این گلها به مرور از منطقه حذف خواهند شد.
این فعال گردشگری گفت: امسال افزایش تراکم لالهها نسبت به گذشته کاملاً محسوس است و این موضوع نشان میدهد اگر طبیعت فرصت داشته باشد، توان بازسازی خود را خواهد داشت.
وی تصریح کرد: البته ممنوعیت کامل ورود گردشگران نباید دائمی باشد و لازم است مسئولان با ایجاد مسیرهای مشخص، سکوهای بازدید و امکانات مناسب، زمینه گردشگری کنترلشده را فراهم کنند.
این فعال حوزه گردشگری طبیعی بیان کرد: اگر گردشگری اصولی و پایدار در منطقه شکل بگیرد، هم طبیعت حفظ میشود و هم اقتصاد مردم محلی میتواند از ظرفیتهای طبیعی استان بهرهمند شود.
به گزارش خبرنگار مهر، کارشناسان معتقدند احیای دشت لالههای واژگون چهارمحال و بختیاری نمونهای موفق از تأثیر حفاظت مستمر و مدیریت صحیح منابع طبیعی است؛ موضوعی که میتواند الگویی برای سایر زیستگاههای حساس کشور باشد.
بررسیها نشان میدهد ممنوعیت ورود بیضابطه گردشگران، افزایش نظارتهای حفاظتی و همکاری دستگاههای اجرایی نقش مهمی در کاهش تخریبهای انسانی و افزایش زادآوری لالهها داشته است.
در کنار اقدامات حفاظتی، بارشهای مناسب سال جاری نیز شرایط را برای رشد دوباره پوشش گیاهی منطقه فراهم کرده و طبیعت پس از چند سال خشکسالی، فرصت تنفس دوباره پیدا کرده است.
با این حال کارشناسان تأکید دارند حفاظت بلندمدت از دشت لالههای واژگون تنها با ممنوعیت ورود محقق نخواهد شد و لازم است برنامهریزی جامعی برای گردشگری پایدار، آموزش عمومی و مشارکت جوامع محلی انجام شود.
اکنون دشت لالههای واژگون چهارمحال و بختیاری در آستانه فصلی تازه قرار گرفته است؛ فصلی که در آن حفظ این میراث طبیعی ارزشمند نیازمند همراهی مردم، مسئولان و گردشگران برای جلوگیری از تکرار آسیبهای گذشته خواهد بود.