خبرگزاری مهر، گروه استانها– حسن عابدینی: ماه محرم امسال در حالی از راه رسیده است که تحولات منطقهای و شرایط خاص جهان اسلام، مفاهیم عاشورا را بیش از گذشته در کانون توجه افکار عمومی قرار داده است.
مفاهیمی همچون ایثار، مقاومت، آزادگی و مقابله با ظلم که در نهضت امام حسین(ع) متجلی شدهاند امروز نیز برای ملتهای آزاده الهامبخش بوده و در آیینهای عزاداری محرم بازخوانی میشوند.
استان قزوین نیز همانند سالهای گذشته با اتکا به ظرفیت گسترده هیئتهای مذهبی، تشکلهای دینی، مداحان، شاعران آیینی و مجموعههای مردمی، خود را برای برگزاری باشکوه مراسم عزاداری سیدالشهدا(ع) آماده کرده است. فعالیت هزاران هیئت مذهبی در سطح استان و حضور پررنگ اقشار مختلف مردم، نشاندهنده جایگاه ریشهدار فرهنگ عاشورا در این دیار است.
در کنار هیئتهای مذهبی، نوجوانان و دانشآموزان نیز سهم قابل توجهی در برگزاری برنامههای محرم دارند و با حضور در هیئتهای دانشآموزی، نقشآفرینی در عرصههای فرهنگی و اجتماعی را تجربه میکنند. از سوی دیگر، آیینهای کهن و ثبت ملی شده عاشورایی قزوین همچنان به عنوان بخشی از هویت فرهنگی این استان، هر ساله جلوهای ویژه به عزاداریهای محرم میبخشند.
حفظ و تقویت آیینهای سنتی عزاداری در استان قزوین یک اولویت است
حجتالاسلام غلامحسین حقانی در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تقارن ماه محرم با شرایط خاص منطقه و تحولات اخیر، افزود: این همزمانی ظرفیت مناسبی را برای تبیین هرچه بهتر مفاهیم عاشورا و انتقال پیامهای ایثار، مقاومت، آزادگی و ظلمستیزی به نسلهای مختلف جامعه فراهم کرده است.
سرپرست ادارهکل تبلیغات اسلامی استان قزوین با بیان اینکه نهضت حسینی سرشار از درسها و پیامهای راهبردی برای جوامع اسلامی است، تصریح کرد: حرکت در مسیر حق و عدالت، مقابله با ظلم و زمینهسازی برای تحقق آرمانهای الهی از مهمترین پیامهای قیام عاشورا است؛ پیامهایی که همواره الهامبخش ملتهای آزاده در برابر استکبار و ستم بوده است.
وی نقش مردم را در برگزاری آیینهای عزاداری محرم بیبدیل دانست و گفت: محور اصلی برگزاری مراسم عزاداری، مردم و هیئتهای مذهبی هستند و دستگاههای فرهنگی و دینی وظیفه دارند با حمایت، هدایت و تسهیلگری، زمینه برگزاری هرچه باشکوهتر این مراسم را فراهم کنند.
حقانی با اشاره به برنامهریزیهای صورتگرفته برای دهه نخست محرم اظهار کرد: در ماههای گذشته نشستهای متعددی با هیئتهای مذهبی، مداحان، شاعران آیینی و فعالان فرهنگی برگزار شده تا ضمن حفظ اصالت آیینهای عزاداری، زمینه انتقال دقیقتر و عمیقتر مفاهیم عاشورایی به مخاطبان فراهم شود.
وی حفظ و تقویت آیینهای سنتی عزاداری در استان را از اولویتهای مهم مجموعه تبلیغات اسلامی برشمرد و افزود: مراسمهایی نظیر چهارپایهخوانی و دیگر آیینهای ریشهدار مذهبی، بخشی از هویت فرهنگی و دینی مردم قزوین محسوب میشود و تلاش شده است با همکاری شورای هیئات مذهبی و مجموعههای مردمی، این سنتهای ارزشمند با شکوه بیشتری برگزار شود.
سرپرست ادارهکل تبلیغات اسلامی استان قزوین درباره شعار محرم امسال نیز گفت: شعار «ما در خیمه حسینیم؛ خونفدای ایران» پس از بررسیها و نظرسنجیهای انجامشده در سطح کشور انتخاب شده و بیانگر پیوند عمیق فرهنگ عاشورا با روحیه ایثار، مقاومت و دفاع از ارزشهای اسلامی و ملی است.
فعالیت بیش از ۲ هزار هیئت در استان قزوین
محمدجواد نظری در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت هیئتهای مذهبی استان قزوین اظهار کرد: در حال حاضر حدود دو هزار هیئت مذهبی دارای مجوز در سطح استان فعالیت میکنند که بیش از ۵۰۰ هیئت از این تعداد در شهرستان قزوین مستقر هستند.
وی افزود: در کنار هیئتهای دارای مجوز، برخی هیئتهای مردمپایه نیز بدون دریافت پروانه رسمی فعالیت میکنند که تا زمان عدم گزارش تخلف، محدودیتی برای ادامه فعالیت آنها وجود ندارد و در صورت وصول گزارش، موضوع از سوی مراجع ذیربط مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
مسئول ساماندهی هیئتها و تشکلهای دینی ادارهکل تبلیغات اسلامی استان قزوین با بیان اینکه دریافت مجوز مزایای متعددی برای هیئتهای مذهبی به همراه دارد، تصریح کرد: بسیاری از خدمات و حمایتهای دولتی و حاکمیتی تنها به هیئتهایی ارائه میشود که دارای پروانه رسمی از سازمان تبلیغات اسلامی باشند.
وی ادامه داد: افتتاح حساب بانکی برای دریافت نذورات مردمی، بهرهمندی از برخی خدمات عمومی، دریافت کنتور موقت برق در ایام برگزاری مراسم مذهبی، توزیع نذورات و استفاده از برخی ظرفیتهای حمایتی از جمله مواردی است که نیازمند ارائه مجوز رسمی هیئت مذهبی است.
نظری خاطرنشان کرد: همچنین برخورداری از معافیتهای مالیاتی مرتبط با فعالیتهای فرهنگی و مذهبی نیز در چارچوب ضوابط قانونی و با ارائه مجوز معتبر امکانپذیر خواهد بود.
وی تأکید کرد: سازمان تبلیغات اسلامی تلاش کرده است فرآیند صدور مجوز برای هیئتهای مذهبی را تسهیل کند تا تشکلهای دینی بتوانند ضمن حفظ هویت مردمی خود، از ظرفیتهای قانونی و خدمات حمایتی نیز بهرهمند شوند.
مسئول ساماندهی هیئتها و تشکلهای دینی ادارهکل تبلیغات اسلامی استان قزوین در پایان گفت: هیئتهایی که خواهان استفاده از تسهیلات، حمایتها و خدمات دولتی هستند، باید نسبت به دریافت پروانه فعالیت از سازمان تبلیغات اسلامی اقدام کنند تا امکان بهرهمندی از این ظرفیتها برای آنها فراهم شود.
فعالیت ۷۰ هیئت دانشآموزی در قزوین
میلاد جباری، مدیر قرارگاه نوجوان استان قزوین در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در حال حاضر ۷۰ هیئت عزاداری دانشآموزی در سطح استان قزوین فعالیت دارند که با آغاز ماههای محرم و صفر برنامههای متنوع فرهنگی، مذهبی و عزاداری را برای نوجوانان و دانشآموزان برگزار میکنند.
وی افزود: این هیئتها با محوریت مساجد، مدارس و مجموعههای مردمی شکل گرفتهاند و تلاش میکنند ضمن ترویج فرهنگ عاشورا و معارف اهلبیت(ع)، زمینه حضور مؤثر نوجوانان در برنامههای دینی و اجتماعی را فراهم کنند. بخش قابل توجهی از فعالیتهای این هیئتها توسط خود نوجوانان برنامهریزی و اجرا میشود.
مدیر قرارگاه نوجوان استان قزوین بیان کرد: هیئتهای دانشآموزی امروز به یکی از مهمترین بسترهای تربیتی و هویتی نوجوانان تبدیل شدهاند و در ایام محرم و صفر با برگزاری مراسم عزاداری، جلسات معرفتی، پویشهای فرهنگی و فعالیتهای اجتماعی، نقش مؤثری در انتقال پیام نهضت عاشورا به نسل جوان ایفا میکنند.
آیین «بنیاسد» شاخصترین سنت عاشورایی قزوین است
مجتبی عباسی کارشناس مردم شناسی قزوین در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به سنن مردم قزوین در محرم و صفر گفت: طشت گذاری مراسم سنتی ترک زبانان استان قزوین است، البته این مراسم به واسطه مهاجرت های ترک زبانان به استان قزوین در بین این افراد رواج یافته و اختصاص به مردم استان ندارد ولی امروز در مناطق ابیک و البرز همچنان بر گزار می شود.
این کارشناس مردم شناسی افزود: مهم ترین و برجسته ترین مراسم استان قزوین که به ثبت ملی نیز رسیده مراسم طایفه بنی اسد است که ۳ روز بعد از شهادت امام حسین (ع) بانوان قزوینی با ابزاری اجساد را برای دفن به سمت امام زاده حسین(ع) هدایت می کنند.
عباسی تصریح کرد: در این مراسم کاملا زنانه، بانوان استان قزوین با شروع مراسم از مسجد حضرت علی اکبر(ع) با گریه بر مصیبت های سید الشهدا و حمل اجساد شهدای نمادین مسیر خیابان امام زاده حسین(ع) و خیابان سپه را طی می کنند و در نهایت مراسم در حسینیه آقاسید جمال قزوین به اتمام می رسد.
وی برگزاری مراسم تعزیه،کومه ومافی راازدیگر برنامه های عزاداری استان قزوین دانست وتاکیدکرد: مردم آوج باحمل خیمه های نمادین عاشورا و مردم آبیک با برگزاری مراسم «مافی» و مراسم نمادین سوزاندن خیمه ها در ایام محرم به عزاداری می پردازند.
کارشناس مردم شناسی همچنین تصریح کرد: «طبق گردانی» در شب تاسوعا و عاشورا نیز از برنامه های ویژه استان قزوین است که با شکل تازه ای در این استان برگزار می شود.
این کارشناس مردم شناسی دربخش دیگری از سخنان خود گفت: مراسم شور زرآباد باحضور جمع کثیری از مردم استان اطراف درخت خونبار چنار در روستای زرآباد برگزار می شود.
عباسی افزود: در این مراسم ویژه هیئت ها از غروب تاسوعا تا صبح روز بعد به صورت یکسره در اطراف درخت خونبار امامزاده این روستا برگزار می شود که این مراسم ویژه نیز ثبت ملی شده است.
محرم در قزوین تنها مجموعهای از مراسم عزاداری نیست، بلکه جلوهای از پیوند عمیق باورهای دینی، فرهنگ مردمی و هویت تاریخی این استان به شمار میرود.
حضور بیش از دو هزار هیئت مذهبی، فعالیت دهها هیئت دانشآموزی و تداوم آیینهای ماندگار و ثبت ملی شده عاشورایی نشان میدهد که فرهنگ حسینی در قزوین همچنان زنده، پویا و نسلساز است؛ فرهنگی که با تکیه بر مشارکت مردم، پیام آزادگی، مقاومت و ظلمستیزی نهضت عاشورا را به نسلهای آینده منتقل میکند.