خبرگزاری مهر-دین، حوزه و اندیشه-عصمت علی آبادی:بررسی تاریخ تحولات معاصر ایران و منطقه، بدون تحلیل دقیق منظومه فکری و سیره عملی شهید آیتالله خامنهای امری ناممکن است. ایشان در قامت یک نظریهپرداز سیاسی و رهبری که طولانیترین دوران مدیریت کلان نظام را بر عهده داشت، واجد ویژگیهای منحصربهفردی در حوزههای فقه حکومتی، استراتژی نظامی و دیپلماسی مقاومت بود.
درصددیم در مجموعه گفتگویی به خوانشی تحلیلی از دههها کنشگری ایشان در سپهر عمومی بپردازیم. شخصیت ایشان، به عنوان پیونددهنده سنت فقاهتی با مقتضیات دنیای مدرن، چالشها و فرصتهای نوینی را پیش روی حکمرانی اسلامی قرار داد.از تدوین سیاستهای کلان در دوران گذار پس از جنگ، تا ایستادگی بر اصول استقلالطلبی در برابر فشارهای بینالمللی، همگی بخشی از کارنامهای است که نیازمند واکاوی است.
در این گفتگوها تلاش شده است تا فراتر از نگاههای کلیشهای، به ابعاد کمتر شناخته شدهی اندیشه ایشان در باب «تمدن نوین اسلامی» و «نظم نوین جهانی» پرداخته شود. اکنون که دوران حیات سیاسی ایشان به تاریخ پیوسته و به مقام شهادت نائل گشتهاند، بازخوانی میراثشان نه تنها یک ضرورت تاریخی برای درک ریشههای ثبات ایران، بلکه نقشهراهی برای فهم آیندهی جبهه مقاومت در منطقه به شمار میرود.
به همین منظور با محمدعلی مشایخی پور استادیار دانشگاه به گفتگو نشستیم که در ادامه حاصل آن را می خوانید:
محمدعلی مشایخی پور استادیار دانشگاه در گفتگو با خبرنگار مهر، در خصوص بررسی ابعاد شخصیتی و مدیریتی رهبر انقلاب گفت: هرچند فقدان رهبر فرزانه انقلاب، امام خامنهای عزیز و سعید، داغی سنگین بر قلوب همگان نهاد و فراق ایشان اندوهی جانکاه است، اما میدانیم که یاد و راه آن بزرگوار، چلچراغی پرفروغ است که پس از این در افقی وسیعتر و والاتر نورافشان خواهد بود و برکات وجودی ایشان همچنان جاری خواهد بود. وظیفه ماست که ابعاد شخصیت این حکیم وارسته را مورد مداقه و بررسی قرار دهیم تا ادای دینی باشد به کسی که تمام عمر خویش را وقف خدمت به اسلام و این کشور و مردم کرد.
وی افزود: در خصوص وجوه گوناگون شخصیتی، اوصاف و ویژگیهای رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای (قدس سره)، سخن بسیار است؛ از جمله این ویژگیها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: خداترسی، حکمت، عرفان، علم و اجتهاد، صداقت، شجاعت، فروتنی، زمانشناسی، بصیرت، واقعبینی، آرمانگرایی، سادهزیستی، مردمداری، ظلمستیزی، استکبارستیزی، عدالتخواهی و… از جمله صفات برجستهای هستند که اهل علم و اطلاع باید به آنها عنایت داشته باشند و در پرتو بررسی، تشریح و تحلیل، از آنها بهرهمند شوند و بهرهرسانی نمایند. با این حال، در این مجال، قصد بر آن است که به اجمال به ویژگی «مردمداری» ایشان پرداخته شود.
مشایخی با بیان اینکه انگاره و تصور فرد از پدیدهها و اشخاص، نحوه رفتار و تعامل با آن پدیده را رقم میزند؛ عنوان کرد: نگاه زعیم امت به مردمش، نگاهی از پایین به بالا بود. ایشان مردم را سالار و خود و حکمرانان را خادمان ملت میدانستند و مردمسالاری دینی را به عنوان رویکردی متقن اسلامی، مروج و مبین بودند. ایشان به مردم از بن دندان اعتقاد و باور داشتند و به حضور، مشارکت، مطالبه، معیشت و… مردم اهمیت فراوان میدادند و برای آن احترام قائل بودند و همه تلاش خود را برای تحقق آنها فراهم میساختند. گفتار و کردار ایشان این حقیقت را به خوبی نشان میداد.
این استادیار دانشگاه ادامه داد: تعابیر و اوصافی که از ایشان در پیرامون مردم صادر شده، بسیار دقیق و عمیق است؛ از جمله میتوان به خداجو، مسلمان، مؤمن، با اخلاص، انقلابی، پرشور، بصیر، آگاه، زمانشناس، عزیز، غیور، شجاع، وفادار، حاضر در صحنه و… اشاره کرد. هر یک از این موارد به ساعتها بحث و بررسی نیاز دارد که علی القاعده نیازمند مجالی مستقل و مستوفی است.
وی بیان کرد: ایشان برای مردم احترام ویژهای قائل بودند و با وجود دیدارهای مختلف، دیدار با مردم را یکی از دیدارهای خوب و ارزشمند میدانستند و می فرمودند«یکی از دلخوشیهای بنده، همیشه در طول این سالهای متمادی، دیدارهای با مردم بوده؛ یکی از دلبستگیهای اینجانب و حوادث پُرجاذبه برای من، دیدار با مردم بوده که یک چیزی بشنوم، یک چیزی بگویم و با طبقات مختلف مردم دیدار کنیم».
مشایخی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب اسلامی مردم را ریشه، صاحب و مالک مملکت میدانستند و به همگان تأکید داشتند که مالکیت مردم بر کشور را به رسمیت بشناسند. اظهار کرد: ایشان به هر آنچه به تحقق این واقعیت، رنگ و بوی عینیت میبخشید، تأکید و توصیه فراوان داشتند. انتخابات، نماد و نمودی از تحقق این مالکیت است که معظمله به برگزاری باکیفیت آن و مشارکت پرشکوه آحاد مردم در آن، توصیه فراوان داشتند. در طول سالها برگزاری دورههای مختلف انتخاب مسئولین نظام در سطوح مختلف، موردی نبوده است که مشارکت و حضور مردم را پراهمیت جلوه نداده و بر ارزش و اثرگذاری فراوان آن تأکید نکرده باشند. در پایان انتخابات نیز، با تشکر و شکرگزاری از مردم، با تنفیذ منتخب مردم، بیشترین حمایت و پشتیبانی را از ایشان به عمل میآوردند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب درباره تشریح این مالکیت و سالاری مردم در نظام اسلامی، به نقش محوری فداکاری مردم در پیروزی و بقای نظام اسلامی اشاره کرده و چنین فرمودند که «اگر این مردم، با جان و تن و فرزندان خودشان به این جبههها نمیرفتند و دفاع نمیکردند، چه چیزی از این نظام باقی بود؟ اگر این مردم، با همهی وجود و به انحای طرق، حمایت و پشتیبانی خودشان را از ماها نشان نمیدادند، چه چیزی مایهی قدرت و عزت ما در دنیا بود؟آیا جز ایمان یک ملت شجاع و بهپا خاسته، چیز دیگری هست؟ پشتوانهی این حکومت، غیر از کمک این مردم چیست؟پس، اینها صاحب قضیهاند. حرف من این است که باید ترتیبی داده بشود و مکانیسمی به وجود بیاید که کارگزاران حکومتی، خودشان را به معنای حقیقی کلمه، خدام و خدمتگزاران مردم بدانند».
مشایخی با بیان اینکه تأکید بر حضور مردم در ساختارهای حاکمیتی، بعدی دیگر از مردمداری این قائد شهید را متجلی میسازد. ابراز کرد: معظمله بر حضور و دخالت مردم در ارکان نظام تأکید فراوان داشتند؛ تأکید بر کاهش تصدیگری دولت و واگذاری بنگاههای دولتی به مردم (در قالب خصوصی)، نمونهای از موارد متعددی است که مکرر توسط ایشان مورد پیگیری قرار میگرفت.
وی ادامه داد: پاسخگویی به مکاتبات مردمی، پاسخ به سوالات و مطالبات در جلسات حضوری، شنیدن حرف و نظر مردم بدون واسطه و از نزدیک، حضور در منازل مردم، حضور در آسایشگاه معلولان و جانبازان، حضور در نمایشگاههای کتاب، صنعت، تولید و و… از جمله رویههای معمول و مرسوم ایشان بودکه ابعاد دیگری از این مردمداری را به نمایش میگذارد. به جرأت میتوان گفت مسالهای از مردم در گوشه و کنار کشور نبود که ایشان از آن مطلع و در سطح خود به پیگیری مستقیم و غیرمستقیم آن همت نکرده باشند.
مشایخی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب در زندگی شخصی نیز، همانند مردم عادی زندگی میکرد. گفت: خانهی محل سکونت ایشان، خانهای بسیار محقر و ساده بود؛ امکاناتی بسیار معمول و محدود که عادیترین مردم نیز از آن برخوردار بودند. قوت ایشان بر سر سفره از هر رنگی عاری بود و در آن، همان چیزی بود که مردم عادی بر سر سفرهی خود مصرف میکردند. ایشان در خلوت و جلوت با مردم بود، مردمی زیست و مردمی عمل کرد و حتی باید گفت برای مردم نیز شهید شد و پس از شهادت نیز حتماً به فکر این مردم خواهد بود. به قول خلف صالحش، حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای(دام ظله)، مدتی مدید باید بگذرد تا انواع حجابها و موانع کنار برود و زوایایی از آن شخصیت عظیم آشکار شود. بنابراین، رهبر شهید انقلاب، رهبری مردمشناس، مردمباور و مردمدار بود و در تمامی سطوح و مراتب زندگی فردی و اجتماعی به این حقیقت، اعتقادی راسخ داشت و در گفتار و کردار خود، آن را به ظهور و عینیت رسانده بود. از خدای متعال، توفیق تداوم شایستهی مسیر پرخیر و برکت این قائد شهید را استدعا داریم.