به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری دومین جشنواره بینالمللی «شعر پروانگی»، پیش از ظهر امروز سه شنبه ۲۲ اردیبهشت با حضور حجتالاسلام سیدحمیدرضا هاشمیگلپایگانی مؤسسه و مدیر خانه ای بی ایران، علیرضا قزوه دبیر جشنواره، علیرضا محمدی دبیر اجرایی جشنواره، مصطفی محدثی خراسانی و علی محمد مؤدب شاعر و داوران جشنواره و جمعی از اصحاب رسانه در خانه ای بی ایران برگزار شد.
حجتالاسلام سیدحمیدرضا هاشمی گلپایگانی که خود پدر یک بیمار پروانهای است، با در دست داشتن عکس چند بیمار پروانهای به مشکلات این بیماران پرداخت و گفت: بیش از هفتاد روز از جنگ میگذرد و هموطنانمان میدان را ترک نکردند و همچنان در خیابانها حضور دارند. بدون شک، اگر این حضور گرم در میدان و خیابان نبود، مسیر جنگ تغییر میکرد و شکل دیگری پیدا میشد. در میان مردم عزیزی که در خیابانها هستند، اقشار مختلف با سلایق سیاسی گوناگون و از ادیان متفاوت دیده میشوند؛ همه به عنوان یک ایرانی پای کار هستند و وحدت و مودت را به نمایش میگذارند. این وحدت و مودت بزرگترین مشت بر دهان استکبار جهانی است.
وی ادامه داد: امیدواریم شرایط رو به آرامش برود. شأن مردم ما بسیار بالاتر از این مسائل است و آنها اصالت دارند. همانطور که حضرت آقا فرمودند، مردم حرف آخر را میزنند. بدون شک اگر حضور گرم مردم نبود، شرایط به شکل دیگری رقم میخورد.
مدیر خانه ای بی ایران گفت: در سال ۱۴۰۴، نخستین جشنواره شعر «پروانگی» به دبیری علیرضا قزوه برگزار شد. او سالها در مجامع مختلف چنین جلساتی را برگزار کردهاند. ما پیشنهاد دادیم که در رابطه با بیماران پروانهای که بسیار مورد غفلت واقع شدهاند، هرچند کارهایی انجام شده، اما در حوزه شعر و ادبیات کار چندانی صورت نگرفته است. همت استاد قزوه و همکارانشان بود که به این جلسه رونق بخشید. اولین دوره این جشنواره برگزار شد و همزمان، جناب آقای دکتر محمدی که اهتمام ویژهای به بیماران پروانهای دارند، کتابی را توسط انتشارات محترم «گویا» منتشر کردند که حاصل همان جشنواره نخست بود؛ شامل شعرهایی از کشورهای مختلف، شاعران برجسته و خود بیماران پروانهای که در این زمینه شعر سروده بودند.
وی افزود: در جشنواره نخست، از حدود ۴۰ تا ۵۰ کشور شامل ترکیه، افغانستان، هند و بسیاری کشورهای دیگر شاعرانی شرکت کردند و اشعارشان را ارائه دادند.
زبان شعر و ادبیات بسیار مهم است
حجتالاسلام هاشمی گلپایگانی گفت: بیماری ای بی، بیماری بسیار مغفولماندهای است. فرزند من ۲۴ سال سن دارد و به این بیماری مبتلاست. این بیماری با سایر بیماریها تفاوت دارد. در سرطان، شما توده را نمیبینید؛ در اماس نیز ضایعات درون بدن قابل مشاهده نیست. اما در ای بی، درد را میبینید. وقتی یک توده سرطانی روی سر باشد و نیاز به تراشیدن داشته باشد، شکل خاصی پیدا میکند. وضعیت عزیز من به گونهای است که ترجیح میدهم درباره تصاویر آن صحبت نکنم. این دردی است که ابتدا آن را میبینید و سپس حس میکنید.
وی خاطرنشان کرد: آمریکای جنایتکار که روز به روز ماهیتش آشکارتر میشود، مکر و حیلهاش علیه خودش بازمیگردد. چرا باید جنگ را با زدن مدرسه میناب شروع کنند؟ اگر عقل و فهم دارید، ابتدا به سراغ قوای نظامی بروید، به یک پادگان حمله کنید یا تأسیسات هستهای را بزنید؛ اما میآیید مدرسه میناب را میزنید با ۱۶۸ کودک. دنیا سکوت کرد و حرفی نزد؛ برخی از روی ترس و برخی از روی احتیاط. اگر حامیان حقوق حیوانات بودند، واکنش بیشتری نشان میدادند.
مدیر خانه ای بی ایران گفت: آمریکا باید بداند در کشور من هزار نفر به این پانسمان مخصوص نیاز دارند. اگر این پانسمان روی زخم پوشانده نشود، بیمار دچار شوک و درد شدید میشود. چرا این پانسمان را که در سوئد ساخته میشود و هیچ کشور دیگری قادر به تولید آن نیست، تحریم کردهاید؟ کسبوکارها به این نگاه میکنند که تحریم وجود دارد و اگر بخواهید کاری انجام دهید، منافعشان به خطر میافتد.
وی یادآور شد: زمانی که میگفتیم آمریکا اگر با ما جنگ دارد، با قوای نظامی ما بجنگد، چرا به این بیماران ظلم میکند؟ در این جنگ دیدیم که اصلاً قوای نظامی برایشان مطرح نیست؛ مدرسه میناب و خانههای بیدفاع را میزنند. بنده به عنوان یک فعال اجتماعی، پدر یک بیمار و حامی معنوی بیش از هزار بیمار ای بی، در مجامع بینالمللی و جلسات داخلی متعددی حضور یافتهام. علیه آمریکا به واسطه این کودکان شکایت کردیم. در شعبه ۵۵ حقوقی بینالملل رأی بسیار خوبی گرفتیم که غذا و دارو تحریم نیست. شما به چه اجازهای پانسمان بیماران را تحریم میکنید؟ همه این کارها انجام شده است.
پدر یک بیمار پروانهای خاطرنشان کرد: هیچ انجمنی برای اماس یا اوتیسم چنین مبنای حقوقی برای شکایت علیه آمریکا ندارد.ادعا میکنم در ایران کسی نیست که این وضعیت را ندیده باشد. صدای ما به بسیاری از کشورهای بینالمللی رسیده است. این پانسمان تولید سوئد است. وقتی شرکت ملی سوئد تولید این پانسمان را قطع کرد، نه تنها ایرانیان مقیم سوئد، بلکه خود شهروندان سوئدی دست به اعتصاب زدند و گفتند: چرا آبروی ما را میبرید؟ چرا این صنعت را به ایران نمیدهید؟ باید در تمام ابعاد کنار هم باشیم.
حجتالاسلام هاشمی گلپایگانی خاطرنشان کرد: فیلم مستندی درباره بیماران ای بی ساخته شده و چندین بار در تالار وحدت در حضور وزرای فرهنگ و دیگران به نمایش درآمده است. زبان شعر و ادبیات زبانی بسیار مهم است و امروزه در دنیا با این زبان میتوان بسیاری از دردها و رنجهای بیماران را بیان کرد. ما در این زمینه نیز کار کردهایم. سیاست ما این بود که در کنار شکایت حقوقی، در حوزه شعر نیز وارد شویم. شاعران عزیز و مفاخر ما درباره این موضوع شعر بسرایند، شاعران خارجی نیز ترغیب شوند و در نهایت مردم عزیز با زبان شعر به این بیماری بپردازند.
ما در ادبیات جهان حرفی برای گفتن داریم
در ادامه علیرضا قزوه دبیر دومین جشنواره شعر پروانگی گفت: یکی از جشنوارههای خوبی که در سال گذشته برگزار کردیم، جشنواره «شعر پروانگی» بود. من این جشنواره را کاری بسیار دقیق و حسابشده میدانم؛ از این جهت که برگزارکنندگان آن اهل فرهنگ را میشناسند و موضوع را جدی گرفتهاند.
وی افزود: اگر به آمارهای ارائهشده از سوی «خانه پروانهای» یا «خانه ای بی ایران» دقت کنید، رتبه ایران در جهان مسلماً رتبه اول خواهد بود. چرا که در هیچ کجای دنیا بیمار پروانهای (ای بی) نداریم که تخصص پزشکی داشته باشد، اما در ایران، دکتر محمد مهدی پرویزی که کتاب ایشان نیز منتشر شده، تنها بیمار پروانهای جهان است که تخصص پزشکی دارد. ایشان در اولین دوره جشنواره حضور یافت و خواهرشان شعر خواند. همچنین یکی از متخصصان این عرصه و هنرمندان بسیاری در این زمینه فعالیت میکنند.
دبیر دومین جشنواره شعر پروانگی گفت: کارهای فرهنگی و هنری زمانی به خوبی جواب میدهد که آن مؤسسه، وظایف اصلی خود را به درستی انجام داده باشد؛ یعنی در تأمین بانداژ، دارو و ملزومات بیماران کمبودی وجود نداشته باشد. در حال حاضر، حدود یک هزار و ۲۰۰ بیمار در سراسر کشور وجود دارند که بسیاری از آنان در مناطق دورافتاده مانند استان سیستان و بلوچستان زندگی میکنند. این بیماران هر ماه داروهای خود را به طور کامل دریافت میکنند و هیچ دغدغهای از بابت کمبود ندارند. با کمک شخصیتها و افرادی که از خارج از کشور میآیند و آنها نیز دغدغه رسیدگی به این بیماران را دارند، این نیاز با تمام سختیها به خوبی تأمین شده است.
وی ادامه داد: رهبر شهیدمان همیشه به ما میفرمودند که در زمینه ادبیات و شعر هر اندازه هزینه کنید، نتیجه میدهد؛ در حالی که در زمینههای دیگر ممکن است این طور نباشد. ما در ادبیات جهان حرفی برای گفتن داریم. شعر و عرفان ما همواره در جهان حرف اول را زده است. محصول این رویکرد، کتابی ۳۰۰ صفحهای است مانند این کتاب که علاوه بر شعرهایی که خود بیماران سرودهاند، شاعران سراسر کشور نیز این موضوع را جدی گرفتهاند و اشعار خوبی سرودهاند. رقابت جدی میان شاعران خوب کشور در این مسابقات شکل گرفته بود.
قزوه گفت: تصور میکردم که شاید این رویداد به صورت دوسالانه برگزار شود؛ چرا که برخی جایزهها مانند جایزه پروین هنوز به صورت دوسالانه برگزار میشوند و گاهی حتی دو سال و نیم به طول میانجامد. در آن موارد، برگزارکننده یک سازمان دولتی است، اما در اینجا با وجود آنکه یک سازمان خصوصی است، دومین دوره خود را برگزار میکند. امیدوارم بتواند این حرکت را تداوم بخشد و به یک حرکت فرهنگی تبدیل شود که در آن به این بیماران، حضور جهانی، تحریمها و استعدادهای برجسته کشور توجه شود.
وی بیان کرد: شعر پروانگی و همین ادبیات، همان ادبیات جنگ و دفاع مقدس ماست. ادبیات انقلاب موضوعات مختلفی دارد که یکی از آنها توجه به مسائل انسانی است. این جشنواره بخشی از این عرصه را غنی میکند که در شکلگیری سبک ادبیات انقلاب اسلامی بسیار مؤثر است. همانطور که میدانید، سبک ادبیات انقلاب اسلامی در حال شکلگیری است. پس از سبک بازگشت، سبک دیگری نداشتهایم. به دوره مشروطه نزدیک شدیم اما سبکی شکل نگرفت. به دوره انقلاب نیما نزدیک شدیم اما آن هم سبک مستقلی نشد. اما ادبیات انقلاب اسلامی در این چهار، پنج دهه، ما را به سمت یک سبک پایدار پیش میبرد و این قبیل کارها به شکلگیری آن سبک کمک میکنند. ارزش این آثار در دانشگاهها دیده میشود.
این شاعر خاطرنشان کرد: این جشنواره ارزش آن را دارد که یک دانشجوی کارشناسی ارشد یا دکتری، شعر پروانگی را موضوع پژوهش دانشگاهی خود قرار دهد. حتی در کشورهایی مانند هند، پاکستان، مصر، عراق، سوریه و لبنان، از ادبیات انقلاب اسلامی دفاع میشود و رسالههای دانشگاهی درباره آثار شاعران انقلاب نوشته میشود. برای مثال، آثار دو شاعر مانند قیصر امینپور و محمود درویش را مورد بررسی تطبیقی قرار میدهند. اینها بسیار ارزشمند است. قطعاً در آینده نزدیک در دانشگاهها به این کار توجه خواهد شد. این کار، کاری دانشگاهی و تمیز است، نه کاری شلخته و بیمحتوا. شاید ما هزار صفحه مطلب داشتیم، اما آنچه ارزش مطرح شدن در این کتاب را داشت، در همین ۳۰۰ صفحه گنجانده شده است.
وی یادآور شد: داوری این آثار توسط استاد مؤدب، استاد محدثی خراسانی و آقای علوی انجام شده است. برای گردآوری آثار، دبیرخانهای داریم و با شاعران خارجی ارتباطات خوبی برقرار کردهایم. ما با یک تیم ۲۰۰ نفره از شاعران ضدصهیونیست جهان ارتباط گرفتهایم که چند سالی است این ارتباط برقرار است. این شاعران دو سال پیش در کلمبیا، پارسال در ونزوئلا و امسال در اندونزی گردهمایی داشتند. اگر توفیق حاصل شود، ما نیز به آنجا خواهیم رفت و این شاعران را خواهیم دید. ۲۰۰ نفر در همایش جهانی آنان شرکت میکنند. همه این شاعران، شاعرانی جهانی هستند که هر سال کتاب منتشر میکنند و گردهمایی دارند. این جشنواره میتواند الگویی باشد برای همایشی که توسط یک مؤسسه خصوصی و درباره بخشی از بیماران برگزار میشود و هم کار فرهنگی پاک و تمیز انجام داده و هم کار ادبی خوب.
قزوه گفت: انشاءالله در سالهای بعد نیز چنین آثاری خواهیم دید. امیدوارم جشنواره امسال تا پایان سال برگزار شود؛ چه در پاییز و چه در تابستان، بستگی به زمان جمعآوری آثار دارد. ما در فرصتی که امسال خواهیم داشت، این رویداد را ارجمند و بزرگ خواهیم کرد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از بهترین کارهایی که در دوره اول انجام شد و در دوره دوم نیز انجام میشود، سهیم کردن این کودکان پروانهای در شعر گفتن است. آنان آمدند و شعر گفتند و بخش ویژهای برای ده تا بیست نفر از آنان که بهترین اشعار را سرودهاند، برگزار میشود. این کار آنان را به شعر، ادبیات، نوشتن و نویسندگی ترغیب میکند. این امر برای کسی که ممکن است به دلیل رنج بیماری، انگیزه زیادی برای زندگی نداشته باشد، بسیار ارزشمند است. نویسندگی میتواند به او انگیزه ببخشد.
شعر پروانگی؛ طیفی جدید در ادبیات معاصر کشور
در ادامه مصطفی محدثی خراسانی داور جشنواره شعر پروانگی گفت: سال گذشته، هنگامی که این ایده به ذهن دوستان رسید، درباره میزان بازخورد ادبی آن تردیدهایی وجود داشت. در روزهای نخست تصور میکردیم که ممکن است استقبال چندانی صورت نگیرد و تعداد شاعران محدود باشد، یا درباره مضامین آن ابهاماتی مطرح شود. اما پس از آنکه بحمدالله این رویداد تحقق یافت، مشاهده کردیم که طیفی تازه از مضمون به ادبیات معاصر ما اضافه میشود. در واقع، این مضمون جدید و برکت آن، به ادبیات معاصر و ادبیات انقلاب ما افزوده شد.
وی ادامه داد: پیش از این نیز مضامین مشابهی داشتیم؛ برای مثال، موضوع قربانیان حملات شیمیایی بارها در اشعار مرتبط با دوران دفاع مقدس مورد توجه قرار گرفته است. ادبیات دفاع مقدس با این دست مضامین ارتباط داشت و توانست بحمدالله این اتفاق را رقم بزند.
داور دومین جشنواره شعر پروانگی خاطرنشان کرد: امسال با توجه به جنگی که رخ داد و بار دیگر فضای همدلی، نوعدوستی، رنجدیدن و جراحت مطرح شد، شاید این زمینه برای برگزاری دومین دوره جشنواره تا حدودی هموارتر شده باشد.
محدثی خراسانی گفت: همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، این جشنواره از جمله برنامههایی بود که متولیان و برگزارکنندگان آن، موضوع را با تمام جان خود زندگی کردند. جناب آقای هاشمی سالها با این موضوع زیسته و زندگی کرده است.
پرونده بیماران پروانهای، پرونده رسواییسازی برای آمریکا است
در ادامه علی محمد مؤدب داور جشنواره شعر پروانگی خاطرنشان کرد: پرونده بیماران پروانهای، پرونده رسواییسازی برای آمریکا است، مخصوصاً در شرایط فعلی. بسیار باید روی این پرونده کار کنیم، چرا که با وقاحت تمام، جنایتکارترین و پلیدترین آدمهای جهان از کمک به ایران سخن میگویند. یا به خاطر برخی محتواهای سخیفی که برخی سیاستپیشگان تولید میکنند، دیروز نتانیاهو گفته بود کاش در تهران بودم تا ببیند چقدر دوستش دارند. من تضمین میکنم که دولت ما هیچ کاری با او نداشته باشد و او بیاید و در خیابان انقلاب یا میدان آزادی ، هر جایی که میخواهد حاضر شود تا مردم ما محبت خود را نشان دهند.
وی افزود: پرونده بیماران پروانهای، پرونده رسوایی آمریکا و اسرائیل است. به نظر من باید بسیار بر این موضوع متمرکز شد. بیمارانی مظلوم که در سختترین وضعیت زندگی میکنند، از درمان محروم میشوند و از کاهش رنج آنها ممانعت به عمل میآید. در عین حال، همین آدمها با وقاحت تمام مدعی کمک به ایرانیان هستند.
داور جشنواره شعر پروانگی گفت: تمدنهای بزرگ در جزئیات و ظرافتها شناخته میشوند و به واسطه ظرافتهایی که در صنعت، حوزه خدمات، آداب و مهمتر از همه در ابعاد انسانی دارند، عظمت مییابند. نگاه یک تمدن بزرگ و رشید به پدیدهها، همراه با روایت و معنا و ادبیات است. از این جهت، از عزیزان بنیاد سپاسگزارم که این فرصت را فراهم کردند تا ادبیات به کمک روایت، تأیید و معنابخشی به این پدیده بیاید.
وی بیان کرد: همین امروز روایتی میخواندم که فقرا و دردمندان در جهان آخرت صاحب شفاعتاند و کسانی که به آنها کمک کردهاند، مانند نیازمندانی به سویشان میروند و آن دردمندان هستند که میبخشند، شفاعت میکنند و آن افراد را نجات میدهند. در همین جشنواره، خود استاد قزوه شعری سرودند که تنها یک بیت آن حامل این نگاه معرفتی است؛ «دردمندان چنین فردا شفیع محشرند / شد شفاعتنامه هر زخمی که بر تن داشتند»
مؤدب ادامه داد: این معارف و این نگاه، نگاهی است که ما از اولیاء الهی دریافت کردهایم و وارد ادبیات میشود و از طریق ادبیات در جامعه ما توسعه پیدا میکند. همچنین این نگاه به تمدنهای دیگر نیز هدیه میشود. همانطور که شهید بزرگوار ما بارها فرمودند، مهمترین عرصهای که باید در آن کار کنیم، ادبیات است. برای هر پدیدهای، نخستین هنری که باید برای شناخت آن به کار گرفته شود، ادبیات است. این نگاه معرفتی با حضور شاعران ما تبدیل به ادبیات میشود و در فهم این پدیده، در تحمل آن و در همدلی با کسانی که گرفتار این زخمها هستند، بسیار کمک خواهد کرد.
وی افزود: همانطور که استاد محدثی و دیگر اساتید فرمودند، اشعار از تراز بسیار خوبی برخوردارند. من وقتی کتاب را میدیدم، واقعاً یکی از بهترین کتابهایی است که با نگاه موضوعی به این مسأله پرداخته است. شاعران به خاطر احساس قلبی که نسبت به این بیماران دارند، درد آنها را درک کردهاند و توانستهاند اشعار بسیار درخشانی بنویسند. امیدواریم در دور دوم، شاعران ما بیشتر و بهتر درگیر شوند و کتاب بعدی درخشانتر باشد.
این شاعر یادآور شد: همچنین استفادههای متنوعی از این ادبیات در حوزههای دیگر میتواند کمککننده باشد. یکی از این کاربردها، مطرح کردن این پرونده در عرصه مسائل سیاسی و در مقابل جنایتکاران عالم است. وزیر امور خارجه و مذاکرهکننده ارشد ما در مذاکراتی که همین روزها جریان دارد، باید عکسی از کودکان پروانهای را بردارد و بگوید؛ شما مدعی کمک به مردم ایران هستید. این موضوع را میتوان در جایی از این مذاکرات برجسته کرد. اینها استفادههایی است که میتوان از این فرصت به عمل آورد تا جنایتکاران جهان رسوا شوند.
علیرضا محمدی دبیر اجرایی جشنواره در پایان اظهار امیدواری کرد که توسعه فرهنگ شعر پروانگی نقش مؤثری در این عرصه دارد.